Noviomagus. Wat is het toch mooi om civilist te zijn! Vandaag is het (dus) 5 januari. Zojuist vroeg ik mij af welke zoekresultaten je krijgt op Google als je intikt: HR 5 januari. In de zoekresultaten stond bij mij – Google is in zeker opzicht gepersonaliseerd – bovenaan HR 5 januari 1968, NJ 1968, 102.

Een befaamd arrest

Foto.GroningerMuseum

Het Groninger Museum bezien vanaf het station op tweede Kerstdag (foto SvS, iPhone 6s)

Het zij lezer dezes niet euvel geduid als deze niet meteen onderkent dat de Hoge Raad het volgende oordeelde:

„{…} dat het Hof heeft beslist dat uit een algemeen beginsel van het Nederlandse verbintenissenrecht voortvloeit dat Zentveld had in te staan voor de deugdelijkheid van de kraan waarvan hij zich ter uitvoering van de overeenkomst met Fokker wenste te bedienen;
dat de grief onder 2b deze beslissing terecht bestrijdt, daar het Nederlandse verbintenissenrecht de algemene regel dat de schuldenaar heeft in te staan voor de deugdelijkheid van de zaken waarvan hij zich voor de uitvoering van zijn verbintenis bedient, niet inhoudt, en de omstandigheid dat voor bepaalde overeenkomsten de wet deze regel bevat, algemeen beginsel van die strekking rechtvaardigt;
dat de vraag of en in hoever de schuldenaar voor de gebreken van zodanige zaken aansprakelijk is, naar de aard der overeenkomst, de verkeersopvattingen en de redelijkheid moet worden beantwoord;
dat ook bij overeenkomsten als de onderhavige, waarbij een resultaat is toegezegd voor het bereiken waarvan de schuldenaar zich moet bedienen van werktuigen, die, indien zij falen, aan de wederpartij een ernstige schade kunnen berokkenen, de aard der overeenkomst, de verkeersopvattingen of de redelijkheid kunnen meebrengen dat de schuldenaar die aantoont dat dit falen door hem niet kon worden voorzien, niet het gevolg was van een gebrek aan zorg bij de aanschaffing, het onderhoud en de controle aan het werktuig besteed en ook overigens niet aan zijn schuld te wijten was, voor de door dat falen ontstane schade niet aansprakelijk is;
dat dit in het bijzonder het geval kan zijn, indien het falen van het werktuig aan de wederpartij een schade kan berokkenen van een dergelijke omvang dat het, gezien de in verhouding daartoe geringe hoogte van de door de schuldenaar genoten contra-prestatie, onredelijk zou zijn de schuldenaar het risico daarvan te doen dragen;
dat in dergelijke gevallen ook in de omstandigheid dat het de schuldeiser was die zich voor een dergelijke schade door verzekering had gedekt, een aanwijzing kan worden gevonden dat naar verkeersopvattingen het desbetreffende risico voor zijn rekening was;”.

Dit is (dus) het befaamde arrest Zentveld/Assicurazioni General, hetwelk ook bekend staat onder de naam Vliegtuigvleugelarrest of Fokker/Zentveld. De laatste benaming is minder juist, omdat Zentveld eiser tot cassatie was.

Anders dan het hof oordeelde, hoefde Zentveld (dus) niet in te staan voor de deugdelijkheid van de kraan waarvan hij zich ter uitvoering van de overeenkomst met Fokker wenste te bedienen.

Nieuwjaarskaart

Art. 6:74 lid 1 BW bepaalt :

„Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade die de schuldeiser daardoor lijdt te vergoeden, tenzij de tekortkoming de schuldenaar niet kan worden toegerekend.”

Aangaande toerekening van een tekortkoming bepaalt art. 6:75 BW:

„Een tekortkoming kan de schuldenaar niet worden toegerekend, indien zij niet is te wijten aan zijn schuld, noch krachtens wet, rechtshandeling of in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.”

Art. 6:77 bepaalt:

„Wordt bij de uitvoering van een verbintenis gebruik gemaakt van een zaak die daartoe ongeschikt is, dan wordt de tekortkoming die daardoor ontstaat de schuldenaar toegerekend, tenzij dit, gelet op inhoud en strekking van de rechtshandeling waaruit de verbintenis voortspruit, de in het verkeer geldende opvattingen en de overige omstandigheden van het geval, onredelijk zou zijn.”

Als een partij als Zentveld garandeert dat de zaak geschikt is voor de uitvoering van de verbintenis, kan zij (in beginsel) geen succesvol beroep doen op die ‘tenzij’. De tekortkoming is toerekenbaar ex art. 6:75 BW (rechtshandeling).